Brachycephalic
terimi latince kısa anlamına gelen “brachy” ve baş anlamına gelen
“cephalic” kelimelerinin birleşmesinden türemiş bir terimdir. Kısa
yüzlü, basık yüzlü anlamına gelir. Brachycephalic tanımına uyan köpek
ırkları arasında,
Pug,
Boston Terrier,
Pekingese,
Boxer,
Bulldog
Shih-tzu
Griffon Bruxellois
King Charles Spaniel
British Bulldog
French Bulldog sayılabilir.
Brachycephalic köpekler, normal bir alt
çene ile basık bir üst çeneye sahiptir. Bu yapı nedeniyle kısa burunlu
ve basık suratlı olan brachycephalic ırklarda özellikle solunum ile
ilgili ciddi problemler yaşanabilmektedir. Bu problemlerden sık
karşılaşılanı ve önem taşıyanı solunum güçlüğüdür ki bu durum
“brachycephalic sendrom olarak”tanımlanmaktadır.
Brachycephalic sendrom, kısa burunlu köpek
ırklarının pek çoğunu etkileyen bir durumdur. Üst solunum yollarında
daralma nedeniyle hastalarda solunum güçlüğü görülür. Bu da üst solunum
yollarında negatif basınç artışına ve yumuşak dokunun akut veya kronik
olarak ileriye itilmesine neden olabilir. Bu da bir kısır döngüye neden
olmaktadır.
Klinik bulgular kısır döngünün oluşumuna
bağlı olarak değişkendir. Bazı köpeklerde hafif belirtiler, örneğin
egzersiz intoleransı ve hırıltılı solunum görülebilirken, bazı
köpeklerde boğulma nedeniyle ölüm meydana gelebilir.
Brachycephalic sendromun patofizyolojisi
henüz tam olarak anlaşılabilmiş değildir. Araştırmacıların çoğu burun
kanalının dar olmasını olaydan sorumlu tutarken, diğerleri köpekleri
risk gruplarına ayırmak için özel bir burun anotomisi üzerinde
çalışmışlardır.
Ancak normal burun yapısına sahip olan Norwich ve
Norfolk Terrier ırkı köpeklerde de hastalık brachycephalic köpeklerdeki
gibi seyretmektedir. Bu nedenle brachycephalic sendromun tam olarak
nerede başladığını söylemek güçtür.
Brachiocephalic sendroma neden olan faktörler şöyle sıralanabilir,
Burun deliği darlığı
Yumuşak damağın uzaması
Soluk borusu darlığı
Kalp stresi
Burun deliklerinin darlığı,
Brachycephalic köpeklerde kafa ve burun
yapısına bağlı olarak büyük oranda görülen bir nedendir. Solunumun
başlangıç noktası olan burun deliklerinin darlığı solunum güçlüğünün de
birincil nedenidir.
Yumuşak damağın uzaması,
Brachycephalic köpeklerin üst çene
yapısında normal bir köpeğin yumuşak dokularının yerleşimine izin
verecek yeterli alan bulunmaz. Bu nedenle burun boşluğu ile ağız
boşluğunun birleşim yeri olan yumuşak damak geriye doğru uzar ve
serbest ucu bir şekilde gırtlak bölümünde yer alarak horlama seslerinin
oluşumuna neden olur. Bulldog dışında bütün brachycephalic ırklarda
görülen bir problemdir. Brachycephalic ırklarda fazla havlama veya
nefes nefese kalma gırtlakta şişmeye neden olarak ciddi problemlere
neden olabilir.
Soluk borusu darlığı,
Brachycephalic köpeklerin soluk borusu
tehlikeli biçimde dar olabilir. Bu durum özellikle anestezi işlemi için
sorun teşkil eder ve her hangi bir operatif işlemden önce göğüs
radyografileri çekilerek bu durum tespit edilip önlem alınmalıdır.
Kalp Stresi,
Üst solunum yollarındaki daralmalar
nedeniyle brachycephalic ırkların solunumu yeterli değildir. Normal
kafa ve burun yapısına sahip bir köpek hızlı nefes aldığında dil
üzerinden havanın çabuk olarak akciğerlere geçişini sağlayabilmektedir.
Bu hava geçişi sırasında dil üzerindeki salya buharlaşır ve dil
üzerindeki kan dolaşımı soğuyarak vücudun kalanına etki eder.
Brachycephalic köpeklerde ise aynı miktarda havanın yangılı ve şişmiş
gırtlak yapısını aşabilmesi için daha fazla efor gereklidir. Üst
solunum yollarının bu daralmaları nedeniyle oluşan hızlı soluk alıp
verme işlemi brachycephalic ırklarda, normal köpeklerdeki serinletici
etki yerine kalpte daha fazla strese neden olacağı gibi ısı artışına da
neden olur.
Brachycephalic sendromun
giderilebilmesinde tedavi genellikle burun deliklerinin genişletilmesi
ve geriye doğru uzamış olan yumuşak damağın kesilmesi gibi operatif
müdahalelerle yapılır. Ancak tedavinin sonuçları hakkında çok kesin ve
net sonuçlar yoktur.