Kenevirkuşu X Kanarya Melezlendirmesi

Yurdumuzda Kenevirkuşu adıyla anılan Carduelis cannabina, kırmızı göğüslü ispinozların en güzellerinden biridir. Kuzey enlemlerde yaygın olan bu kuşların yakalanması uzun sürmekle birlikte önceleri ürkek olan kus, bilinen evcilleştirme yöntemleriyle kafes yaşamına kolamca uyum sağlar. Öyle ki, normal bir çiftehanede bile kolayca melez çiftleşmeyi kabullenir. Üstelik çiftleşme boyunca o kadar uslu ve evcil bir kus gibi davranır ki, kuluçkaya yatan dişi kanarya ile birlikte bırakılması hiçbir sakınca taşımaz. Ne dişiyi rahatsız eder, ne de yumurtaları kırar. Üstelik kuluçka döneminin tamamlanıp yavruların çıkmasından sonra onların beslenmesine dahi yardımcı olur.

Kenevirkusunun kanarya ile çiftleşmesi ve melez yavruların elde edilmesi gerçi bir çiftehane içinde kolaylıkla gerçekleşebilir ama eğer olanak varsa bu işlemin geniş bir salmada yapılmasında bazı yararlar vardır. Her şeyden önce kenevirkusu geniş bir ortam içinde kendini daha rahat hisseder. Esine, çiftleşmeye ve yavrularına karsı daha doğal ve ilgili davranır. Hırçın ve saldırgan olmamakla birlikte salmada bulunan diğer dişi kanaryalara da ilgi gösterir. Onlarla da esleşerek döller. Daha verimli bir üretim sağlar. Böylece çok sayıda ve çeşitli özellikte melez yavrular elde edilir. Bu melez yavruların bazısı renkçe üstün nitelikler taşırken, bazısı üstün ötücüdür. İçlerinde renk ve ötüş üstünlüğüne birlikte sahip olanları da görülür.

Kenevir kuşu X Kanarya esleştirmesinde en önemli konu, yabanıl kenevir kuşu erkeğinin dişi kanaryalara alışmasını ve onlara kolay ilgi duymasını sağlayabilmektir. Bu amaçla ilk evcilleştirme çabaları basarıyla uygulandıktan sonra, kontrollü ve özenli bir bakim altında tutulan kus, içinde dişi kanaryaların bulunduğu bir salmaya kafesiyle yerleştirilir. Böylece onlara alışması sağlanır, herki aşamada yabanıl ketenkuşu salma içinde serbest bırakılır.

Ortalama on üç santim uzunluğunda, dağlık yörelerin ormanlarında yasayan ötücü bir kustur. Ötüşü kısa bir «geç» veya «gelgeç»'in birçok kere tekrarlanmasından ibarettir.

Kenevirkusu X Kanarya melezlendirmesinin kolay bir yolu da, erkek Kenevirkusu olarak, sütanne kanarya tarafından yetiştirilmiş bir es kullanmaktır. Sütanne kanarya tarafından yetiştirilmiş bir Kenevirkusu, doğal olarak kanaryalara yabancılık duymayacağından melez üretme isi daha kolay olur.

Kazaya uğramış bir ketenkuşu yuvası bulunduğunda, burada bulunan yumurtalar alınarak kuluçkaya yatmaya hazır bir dişinin altına konulur. Kendi yumurtalarını hiç görmeyen dişi hem bu yumurtaları, hem de çıkacak yavruları kolayca benimseyerek büyütür. Ancak eğer sütanne kanarya kendi yumurtalarını görmüşse kuluçkaya yatmak istemez. Çıkacak Kenevirkusu yavruları, yumurtalı mama ve karma yemle sağlıkla yetişirler.

Bu şekilde elde yetiştirilmiş kenevirkuslari, yumurtalı mama ve karma yem ile sağlıkla yetişirler.

Bu şekilde elde yetiştirilmiş kenevirkuslari, yabanıl olanlara oranla karsı cinsten kanaryalara daha kolay yaklaşır ve onlarla daha kolay çiftleşirler. Sonuç olarak onlardan uzun yıllar kolaylıkla es olarak yararlanılabilir. Ancak ne yazık ki elde yetiştirilen kenevir kuşlarında, göğüslerinde görülen o harikulade güzellikteki kırmızı renk oluşmaz. Doğadan yakalanan yetişkinlerinin kırmız: tüyleri de ilk tüy dökümünde kaybolur. Diğer ispinoz ve kanaryaların kırmızı tüylü olmalarını sağlayan "Canthaxanthin" isimli biyolojik ilâç dahi bu rengi tam olarak geri getiremez. Ancak göğüs ve bas üzerinde, uçları açık gri tonla biten kırmızı tüyler oluşur. Bu nedenle elde büyütülen yabanıl kökenli Kenevirkusu erkekleri dişilerinden koyu kahverengi tüylü sırtlarıyla ayırt edilirler.

Elde yetiştirilen ve doğadan yakalanan kenevir kuşlarının erkekleri kafes yasamı içinde göğüslerindeki kırmızı rengi koruyamazlar ama bu renk niteliklerini kanarya melezi yavrularına tüm canlılığı ile aktarabilirler. Gerçekten koyu kırmızı kanarya dişisi ile çiftleştirilen kenevir kuşlarının yavruları renk açısından çok güzel olur. Yavruların göğsü ve alnı tıpkı gerçek bir ketenkuşu gibi canlı kırmızı renktedir. Ancak unutulmamalıdır ki bu biraz da çiftleşmeye sokulan dişinin renk tonu ile ilgilidir.. Sözgelimi Melenin cinsi dişilerden olan melez yavrular daha çok bakir kırmızısı bir renk taşırken, Lipochrom dişilerinden olma yavrular portakal rengi olurlar.

Renk güzelliğinin yani sıra kenevir kuşunun ötüşü de yabanıl kuşlar arasında seçkin bir özellik taşır. İste bu güzel ötüş melezlendirme ile kalıtımsal olarak yavrulara geçer ki, iyi bir eğitici ile doyumsuz güzellikte ötenleri elde edilebilir. Bununla birlikte bazı yavruların diğerlerine oranla renk ve sesçe daha üstün niteliklerle doğduğu gözden uzak tutulmamalıdır.

Kanarya erkeği ile dişi kenevir kuşunun çiftleştirilmesiyle yapılan melezlere çalışmaları da olumlu sonuçlar vermiştir. Özellikle erkek kanarya Isabell türünden ise hem çiftleşme daha basarili ve kolay gerçekleşmekte, hem de elde edilen yavrular daha güzel olmaktadır. Üretkenlikleri saptanan Kenevirkusu - Kanarya melezleri safkan kanaryalarla melezlendirildiginde renkçe ve ötüşçe beğenilen yavrular elde edilmektedir. Bunlar ana ve babalarına oranla biraz daha yüksek sedalı olurlar.